Στις 12 Οκτωβρίου 2023, στο αμφιθέατρο της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, ο Άλκης Γούναρης συμμετείχε στο Athens Science Festival 2023 με την ομιλία «Θα μας πάρει η Τεχνητή Νοημοσύνη τη δουλειά;». Με αφετηρία το κεντρικό θέμα του φεστιβάλ, «Διαμόρφωσε το μέλλον σου», εξέτασε πώς οι τεχνολογικές αλλαγές επηρεάζουν τις επαγγελματικές επιλογές και τις προοπτικές των νέων.

Η ομιλία ξεκίνησε από ένα ερώτημα που ακούγεται συχνά στην παιδική ηλικία: «Τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις;». Η επιθυμία, η προσπάθεια και η αφοσίωση, υποστήριξε, αποτελούν αναγκαίες αλλά όχι πάντοτε επαρκείς προϋποθέσεις για την επαγγελματική επιτυχία. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν και εξωτερικοί παράγοντες, ανάμεσά τους η εξέλιξη της τεχνολογίας, η οποία μπορεί να μεταβάλει ριζικά ή ακόμη και να καταργήσει ορισμένα επαγγέλματα.

Ανατρέχοντας στην ιστορία των τεχνολογικών επαναστάσεων, παρουσίασε παραδείγματα επαγγελμάτων που μετασχηματίστηκαν ή εξαφανίστηκαν, από τους αμαξάδες έως τους τεχνικούς φωτογραφικών φιλμ. Επισήμανε, ωστόσο, μια κρίσιμη διαφορά: ενώ οι προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές υποκαθιστούσαν κυρίως ανθρώπινες σωματικές λειτουργίες, η Τεχνητή Νοημοσύνη επεκτείνεται σε δραστηριότητες που απαιτούν διανοητικές ικανότητες. Αξιοποιώντας την εικόνα του Hans Moravec για την «πλημμυρίδα» της ΤΝ, περιέγραψε πώς οι μηχανές κατακτούν σταδιακά πεδία από τους υπολογισμούς και το σκάκι έως τη δημιουργία και την επιστημονική έρευνα.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς αν «η ΤΝ θα μας πάρει τη δουλειά», αλλά ποιες εργασίες μπορεί να μετασχηματίσει, σε ποιον βαθμό και με ποιον χρονικό ορίζοντα. Απέναντι τόσο στον φόβο της γενικευμένης ανεργίας όσο και στην άκριτη πεποίθηση ότι η τεχνολογία θα επιλύσει κάθε πρόβλημα, πρότεινε μια κριτική και μετριοπαθή προσέγγιση.

Αναφέρθηκε ακόμη στους Λουδίτες, οι οποίοι αντιμετώπισαν τις μηχανές ως απειλή για την εργασία τους, και στη λεγόμενη «λουδική πλάνη»: την υπόθεση ότι κάθε τεχνολογική πρόοδος οδηγεί αναπόφευκτα σε μόνιμη ανεργία. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι δημιουργούνται και νέες θέσεις εργασίας, χωρίς όμως να εγγυάται ανάλογη έκβαση στην εποχή της ΤΝ.

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι η ΤΝ θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες, ενώ ορισμένες εργασίες θα αποδυναμωθούν ή θα υποκατασταθούν. Η εξοικείωση με τα νέα εργαλεία και η ανάπτυξη μορφών συνεργασίας ανθρώπων και ευφυών συστημάτων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Το ζητούμενο δεν είναι η άρνηση της αλλαγής, αλλά η αξιοποίηση της τεχνολογίας προς όφελος της ανθρώπινης ζωής.