Άλκης Γούναρης

Ο AiPi (Artificial Intelligence Principal Investigator) αποτελεί μια απόπειρα ενσωμάτωσης φιλοσοφικών εργαλείων σε ένα περιβάλλον Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο την υποστήριξη της διεπιστημονικής έρευνας και της σύνθεσης γνώσης. Σχεδιάστηκε στο πλαίσιο μεταδιδακτορικής έρευνας ως εξειδικευμένος πράκτορας ΤΝ και κυρίως ως βοηθητικό εργαλείο του επιστημονικού υπευθύνου (Principal Investigator – PI) ενός ερευνητικού έργου. Βασική επιδίωξή του είναι να καθιστά περισσότερο ορατές, ρητές και διαπραγματεύσιμες τις επιστημολογικές και σημασιολογικές προϋποθέσεις της συνεργασίας μεταξύ επιστημόνων από διαφορετικά γνωστικά πεδία.

Η ανάπτυξη του AiPi στηρίζεται στην υπόθεση ότι σημαντικές δυσκολίες της διεπιστημονικής συνεργασίας δεν οφείλονται αποκλειστικά σε προβλήματα επικοινωνίας, αλλά συνδέονται με διαφορετικές επιστημολογικές στάσεις, θεωρητικές παραδοχές, μεθοδολογικές προσεγγίσεις και χρήσεις των επιστημονικών εννοιών. Η αναγνώριση και η αποσαφήνιση αυτών των διαφορών μπορεί να διευκολύνει τη διαμόρφωση κοινού πλαισίου αναφοράς και την αποτελεσματικότερη σύνθεση γνώσης.

Στην πιλοτική του μορφή, ο AiPi λειτουργεί στο περιβάλλον του ChatGPT και είναι παραμετροποιημένος με φιλοσοφικό, επιστημολογικό και οργανωτικό περιεχόμενο από τη σχετική βιβλιογραφία, τις μεταβλητές του Epistemological Profile Radar (EPR) και τον Δείκτη Γνωσιακής Αρετής (Epistemic Virtue Index – EVI). Δεν αποτελεί απλώς ένα αποθετήριο πληροφοριών, αλλά ένα διαδραστικό περιβάλλον στο οποίο οι ερευνητές μπορούν να εξετάζουν έννοιες, να διερευνούν παραδοχές και να αναγνωρίζουν πιθανές αποκλίσεις μεταξύ των αφετηριακών τους θέσεων.

Η ιδιαιτερότητα του AiPi έγκειται στη σύνδεση της διάγνωσης επιστημολογικών στάσεων με τη φιλοσοφικά δομημένη ανάλυση και ερμηνεία τους. Στην παρούσα πιλοτική έκδοση προσφέρει τρεις βασικές λειτουργίες:

Chatbot. Λειτουργεί ως συνομιλητής για ζητήματα ερευνητικών σκοπών, μεθοδολογίας, ρόλων, φιλοσοφίας της επιστήμης και διεπιστημονικής σύνθεσης γνώσης. Μπορεί να εξηγεί έννοιες όπως ο θεωρητικός εμποτισμός, η δικαιολόγηση, η γνωσιακή αρετή και η σημασιολογική ασυμφωνία, διευκολύνοντας τη μεταξύ των ερευνητών συνεννόηση.

Analyzer. Αναλύει τα αποτελέσματα του EPR. Οι χρήστες μπορούν να εισαγάγουν το επιστημολογικό τους προφίλ σε μορφή JSON και να λάβουν ερμηνεία των οκτώ μεταβλητών, καθώς και συγκριτική αποτίμηση σε σχέση με τα λειτουργικά εύρη του EVI. Μπορούν επίσης να συγκρίνουν προφίλ διαφορετικών μελών μιας ερευνητικής ομάδας, εντοπίζοντας πιθανές συγκλίσεις και αποκλίσεις. Σκοπός δεν είναι η βαθμολόγηση των ερευνητών, αλλά η ανάπτυξη επιστημολογικής αυτογνωσίας και η έγκαιρη αναγνώριση πιθανών δυσκολιών συνεργασίας.

AI Tutor. Προσφέρει σύντομες, στοχευμένες επεξηγήσεις και εκπαιδευτική υποστήριξη σε ζητήματα φιλοσοφίας της επιστήμης, επιστημολογίας και διεπιστημονικότητας, συμβάλλοντας στην κατανόηση των θεωρητικών προϋποθέσεων της ερευνητικής συνεργασίας.

Σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η ανάπτυξη μιας τέταρτης λειτουργίας, του Partner, μέσω της οποίας ο AiPi θα συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας Δυναμικής Οντολογίας (Dynamic Ontology) για κάθε ερευνητικό έργο. Θα υποστηρίζει τον εντοπισμό κρίσιμων όρων, εννοιολογικών ασαφειών και διαφορετικών σημασιών, διευκολύνοντας τη σταδιακή διαμόρφωση ενός κοινού εννοιολογικού πλαισίου μεταξύ ερευνητών από διαφορετικές επιστημονικές παραδόσεις και γλωσσικές κοινότητες.

Ο AiPi δεν αποσκοπεί στην υποκατάσταση του Principal Investigator ή της επιστημονικής κρίσης των ερευνητών. Φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως φιλοσοφικά ενημερωμένος διαμεσολαβητής, υποστηρίζοντας τη γνωσιακή και σημασιολογική ευθυγράμμιση και, μακροπρόθεσμα, την ανάπτυξη μιας κοινής ερευνητικής κουλτούρας.

Μπορείτε να επισκεφθείτε τον AiPi, να συνομιλήσετε μαζί του, να αναλύσετε το επιστημολογικό σας προφίλ εισάγοντας το JSON που παράγεται από το EPR και να το συγκρίνετε με τα προφίλ άλλων μελών της ερευνητικής σας ομάδας.

Σύνδεσμος εργαλείου:

https://chatgpt.com/g/g-684db6979ac08191aff35cbab05e77f1-aipi 

Σημείωση: Ο σύνδεσμος θα παραμείνει ενεργός έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026.